Ég hef nú orðið ágæta reynsla af því að sækja um nám í skólum erlendis. Fór í gegnum allt ferlið vorið 2008 þegar ég sótti um í meistaranámi í Bretlandi (komst þá inn í 4 af 4 skólum) og svo aftur síðasta haust þegar ég sótti um í doktorsnámi í Bandaríkjunum (komst þá inn í 2 af 9 skólum).

Við undirbúning þessara umsókna eyddi ég sennilega mannsaldri í að skoða skóla og mismunandi nám til að reyna að finna það sem passaði. Þannig er ég til dæmis búinn að kynna mér framhaldsnám í Noregi, Svíþjóð, Danmörku, Frakklandi, Þýskalandi, Hollandi og svo framvegis… you get the point. Alltaf hef ég reyndar verið að skoða nám í stjórnmálafræði og/eða hagfræði, en ég ímynda mér að reynsluna mína megi heimfæra á allar félagsvísindagreinar og sennilega talsvert af öðrum greinum. Eitt og annað hef ég pikkað upp í öllu þessu vafstri mínu og finnst ekki úr vegi að deila því með þeim sem eru að spögglera í að skella sér út í nám (sem mér finnst að allir sem á annað borð ætla í framhaldsnám ættu að gera).

Að velja sér skóla/nám. Hver og einn hefur sínar vildir varðandi lönd, borgir og nám, svo ég ætla ekki að fjölyrða um það (ég vil reyndar benda fólki sérstaklega á Erasmus Mundos meistaranámið, sem mér finnst fáránlega spennandi). Hins vegar er alltaf gott að hafa gæðamat á skólunum í baksýnisspeglinum og hafa það að minnsta kosti til hliðsjónar þegar maður velur sér skóla. Times hefur fínan lista yfir 200 bestu skóla heims, Times er sömuleiðis með sér lista yfir 50 bestu félagsvísindaskólana, Simon Hix er með fínan lista yfir 200 bestu skólana í stjórnmálafræði, EconPhD er með góðan hagfræðideildalista raðaðan eftir undirsviðum hagfræðinnar og US News er svo með ágæta lista yfir framhaldsnám í BNA. Fyrir þá sem eru að spá í heimspeki er Philosophical Gourmet Report málið.

Umsóknin. Af minni reynslu að dæma þyrfti maður helst að byrja að undirbúa umsóknarferlið haustið áður en maður ætlar í nám ef maður er að fara til BNA, en um áramót ef maður ætlar til Evrópu. Það er þó magnað hvað hægt er að gera á skömmum tíma ef viljinn er fyrir hendi. Af minni reynslu að dæma held ég að það skipti mestu að hafa góð meðmælabréf frá kennurum og svo að skrifa gott personal statement um hvers vegna maður er að sækja um í náminu, hvernig það muni nýtast manni osfrv. Góðar einkunnir úr fyrra námi og undirbúningsprófum eru mun fremur nauðsynleg en nægjanleg skilyrði til að komast inn í góðan skóla.

Undirbúningspróf. Þegar ég skilaði inn umsókninni í Bretlandi þurfti ég að skila inn niðurstöðum úr TOEFL-prófinu (einskonar enskupróf), en þegar ég sótti um í BNA þurfti ég að skila því inn, ásamt GRE-prófinu (ensku-, stærðfræði- og ritgerðapróf).  TOEFL-prófið ætti ekki að vefjast mikið fyrir þeim sem gekk ágætlega í menntaskólaenskunni – ég lærði fyrir það í 2-3 daga og það var miklu meira en nóg til að fá nánast fullt hús stiga. Það sem mestu skiptir er raunar bara að passa sig á fljótfærninni – vita hvernig prófið er sett upp, lesa spurningarnar rétt osfrv.

GRE-prófið var hins vegar annar handleggur. Enskuhlutinn sem maður þarf að stúdera fyrir er virkilega erfiður og borgar sig að taka sér góðan tíma í að læra fyrir hann – sérstaklega ef maður er að fara í nám sem reynir mikið á geta skrifað sæmilega ensku (hagfræðideildir líta t.d. að mjög takmörkuðu leyti á skor umsækjenda í þessum hluta prófsins). Ritgerðarhlutinn var sömuleiðis frekar snúinn – ég tók prófið áður en ég flutti til London og var með mjög takmarkaða reynslu af því að skrifa langa samfellda texta á ensku. Myndi mæla með að fólk skrifaði út nokkrar ritgerðir áður en það fer í prófið. Stærðfræðihlutinn er svo væntanlega misjafnlega erfiður fyrir fólk – fyrir talnaglögga snýst þetta aðallega um að rifja upp menntaskólastærðfræðina og læra nokkrar þumalputtareglur utan að. Geri mér þó grein fyrir að fólk er misjafnlega í stakk búið til að takast á við þann hluta.

Fyrir þá sem þurfa að fara í GRE-prófið myndi ég allavegana mæla með því að þeir redduðu sér góðri kennslubók 3-4 vikum fyrir prófið – t.d. Kaplan. Sjálfur fékk ég mér lítið box með minnisspjöldum til að stúdera sérstaklega fyrir enskuhlutann á prófinu, sem mér fannst hjálpa virkilega mikið.

Kostnaður. Það er ótrúlegt hvernig þúsundkallarnir safnast saman þegar maður stendur í umsóknarferlinu. Bæði TOEFL og GRE-prófin (sem er einhver svínslegustu dæmi um einokunarstarfsemi sem ég hef komist í tæri við, en það er önnur saga) kosta upp undir 20 þús krónur, umsókn í hvern skóla kostar örugglega 5-10 þús krónur og svo þarf maður að borga sérstaklega fyrir að senda niðurstöður prófanna á hvern skóla (!). Fyrir þá sem ætla til Bandaríkjanna bætist svo við nálægt 50 þús króna kostnaður við að fá vegabréfsáritun.

LÍN. Á þessum síðustu og verstu er víst betra að hafa námslánaréttindin á hreinu. Það átta sig til dæmis ekki allir á því að það er hámark á lánum til skólagjalda (nú um 44 þúsund dollarar) og að það standi jafnvel til að námsmenn fái ekki lánað fyrir nema 70% af skólagjöldunum sínum. Betra að kynna sér þessi mál í hörgul áður en lagt er af stað í miklar námspælingar.

Pælingar. Þeir sem iða í skinninu og vilja fá frekari upplýsingar mæli ég með TestMagic-spjallinu (sérstaklega hagfræðihlutanum) og GradCafe-spjallinu (sem er reyndar mjög Ameríkumiðað). Svo er Alþjóðaskrifstofa Háskóla Íslands líka með fínar upplýsingar og SÍNE sömuleiðis.

Ef einhver er með góða lista yfir skóla eða aðra reynslu af einhverju af því sem ég tel upp hérna fyrir ofan (t.d. GRE-prófinu) þá hvet ég viðkomandi til að deila því!

Ég held að ég hafi aldrei nokkurn tímann eytt jafnmiklum tíma í lærdóm og ég hef gert síðan ég kom aftur hingað út til London um miðjan apríl… og hef ég þó ekki verið þekktur fyrir annað en að eyða drjúgum tíma yfir bókunum!

Afraksturinn af þeirri vinnu er að skila sér á blað þessa dagana – tók fyrsta prófið fyrir viku síðan, sem gekk mjög vel, og tek síðan fjögur próf á næstu átta dögum. Fyrst er það States & Markets á morgun, svo Politics and Policy in Great Britain á mánudaginn, Capitalism & Democracy á fimmtudaginn og loks Comparative Politics of Redistribution in Advanced Democracies á föstudaginn. Ég hlakka mikið til að klára þennan pakka og ekki síður að koma heim í íslensku sumarsólina.

Hef annars haft það fyrir sið allar götur síðan í menntaskóla að taka mér frí frá lestri kvöldið fyrir próf – slappa frekar bara af og koma mér í rétt hugarástand fyrir prófið. Maður er búinn að troða öllu sem hægt er í kollinn á sér, svo þetta snýst bara um að ná því öllu á blað á þeim skamma tíma sem maður hefur… og þá skiptir máli að vera úthvíldur og ferskur.

Í þetta skiptið skelltum við okkur nokkur á íþróttapöbb hérna í nágrenninu og áttum góðar stundir. Ég tók tvo leiki í keilu (127 og 123) og varð svo frægur að spila borðtennis við fimmtánfaldan(!) Noregsmeistara í þeirri ágætu íþrótt! Hafði ekki hugmynd um að Fred, sem býr gegn mér hérna á vistinni, hefði þetta á ferilskránni… Hann tjáði mér reyndar í þokkabót að hann hefði þrívegis att kappi við Gumma Stephenssen í keppni og alltaf haft betur.

Það þarf auðvitað ekki að taka það fram að þegar ég loksins náði stigi á hann sleit ég leiknum snarlega og lýsti sjálfan mig sigurvegara…

Ég er farinn að halda að enginn viti í raun og veru hvað ég er að læra þarna í Lundúnum. Mamma spurði mig allavegana í gær hvað ég “yrði” eftir að ég væri búinn að ljúka þessu námi og pabbi var nokkuð sannfærður um að ég kæmi sterkur inn í fjármálaheiminn næsta haust.

Þetta eru foreldrar mínir, gott fólk.

Svo það sé á hreinu þá er ég að stúdera samanburðarstjórnmál með áherslu á efnahagsmál. Ekki hagfræði og hvað þá fjármálafræði. Viðfangsefni námsins er náttúrulega nátengt hagfræðinni, en sjónarhornið er allt annað.

Það snýst mun frekar um að greina hvers vegna hlutirnir eru eins og þeir eru, hvernig og hvers vegna þeir eru mismunandi á milli landa og hvaða lærdóm sé hægt að draga af því. Hvers vegna eru velferðarkerfi ríkja heimsins misstór? Hvers vegna er ójöfnuður meiri í sumum löndum en öðrum? Hvaða áhrif hafa kosningakerfi á endurdreifingu gæða? Hvaða áhrif hefur lýðræðið á kapitalisma og öfugt? Hvernig samrýmist sjálfstæður seðlabanka lýðræði? Er velferðarríkið dauðadæmt vegna hnattvæðingar?

Ég er ótrúlega sáttur við þetta nám. Svo sáttur raunar að ég er alvarlega að velta því fyrir mér að halda áfram og taka doktorinn.

En meira um það síðar. Þessa dagana kemst ekkert að nema að njóta þess að vera í fríi á Íslandi… sem er viiirkilega næs.

Í dag hef ég meðal annars lesið greinarnar:

• Gender and the Development of Welfare Regimes,
• Gendar and the Social Rights of Citizenship: The Comparative Analysis of Gender Relations and Welfare States,
• Divorce and the Gender Division of Labor in Comparative Perspective,
• The Political Economy of Gender: Explaining Cross-National Variation in The Gender Division of Labor and the Gender Voting Gap,
• The Politics of Women’s Economic Independence,
• Gender and Welfare State Change,
• og Gendering the Varieties of Capitalism.

Í fréttum les maður svo um kynjaða hagstjórn, brot á jafnréttislögum og bann við nektardansi.

Mér finnst ég afskaplega nútímalegur.

Vikan í Capitalism and Democracy kúrsinum mínum var tileinkuð viðfangsefninu “Redistribution to the rich”. Megininntakið var um það hvernig þeir efnuðu nota lýðræðislegar aðferðir til að efnast ennþá meira. Á meðal lesefnis var mjög góð grein eftir Paul Krugman og, tjah, athyglisverð netbók sem heitir The Conservative Nanny State. Á leslistanum var líka grein eftir Susanne Lohmann, sem mér þótti reyndar einna áhugaverðust.

Lohmann þessi leggur upp með að skýra hvers vegna sérhagsmunahópar eru jafn öflugir og þeir eru. Að hennar mati er lykilbreytan í því sambandi upplýsingar og hvernig sérhagsmunahópar og almenningur hafi aðgang að mismunandi upplýsingum. Útaf því að sérhagsmunahópar eru vanalega frekar smáir í stærð (a.m.k. miðað við allan almenning) er mjög auðvelt fyrir þá að fylgjast með lögum og ívilnunum sem snúa að þeirra hagsmunasviði. Bændasamtökin eru til dæmis gott dæmi um þetta. Almenningur hins vegar hefur litla yfirsýn yfir útgjöld hins opinbera og sérstaklega útgjöld á mjög sértækum sviðum. Sumir stjórnmálamenn sjá tækifæri í þessu og haga því stefnu sinni þannig að hún gagnist ákveðnum sérhagsmunahópum á kostnað almennings. Það er fullkomlega rökrétt, þar sem sérhagsmunahóparnir munu verðlauna þessa hegðun, á meðan almenningur mun ekki taka eftir henni.

Ég held að það sé nokkuð mikið til í þessu hjá Lohmann. Það rökrétta í stöðunni væri auðvitað að minnka þessa ósamhverfni í upplýsingum – það er að segja, að jafna þær upplýsingar sem allur almenningur hefur og sérhagsmunahópar hafa. Ég held raunar að það vanti almennt mikið upp á það að fólk geri sér almennilega grein fyrir því í hvað skattarnir þeirra fara. Umboðsmaður skattgreiðenda væri því kannski ekkert svo galin hugmynd. Hann væri fljótur að borga sjálfan sig upp ef honum tækist að vinda ofan af brotabroti af starfsemi sérhagsmunahópanna. Það væri reyndar sennilega nóg fyrir hann að ná að kroppa 0,01% af stuðningi við landbúnaðarkerfið til þess!

Þá er geðveikistörn þessarar annar lokið. Þrjár ritgerðir á rétt rúmum tveim vikum, auk þess sem ég skellti frá mér Vefritsgrein um mikilvægi þess að standa vörð um Lánasjóð íslenskra námsmanna á þessum síðustu og verstu. Ritgerðirnar voru annars hver annarri áhugaverðari… Sú fyrsta fjallaði um áhrif kosningakerfa á endurdreifingu gæða (betri þýðing á redistribution?), önnur fjallaði um gagnrýni Hayek á miðstýrðan áætlunarbúskap og sú þriðja um hvort að sjálfstæði seðlabanka samrýmist lýðræði í grundvallaratriðum. Það er örlítil ritgerðarpása framundan núna, en ég verð hins vegar að nýta tímann vel. Er alveg á síðasta snúningi með að velja mér ritgerðarefni fyrir meistararitgerðina og þarf að einhenda mér í það. Seinni partinn í mars byrjar svo annað ritgerðarbrjálæði – þá hef ég reyndar rétt rúman mánuð til að gera fjórar ritgerðir. Svo hangir próflesturinn náttúrulega yfir manni eins og langar skuggi á köldum haustdegi.

*

Eftir að hafa setið sveittur við skriftir síðustu vikurnar hefur mig sárlega vantað útrás fyrir (takmarkaða) sköpunargáfu mína. Ég hef því endrum og eins flúið raunveruleikann og mixað nokkrar heimasíður á milli ritgerðanna. Fannst ekki annað tækt en að taka síðuna mína í gegn í leiðinni og held ég að það hafi bara tekist nokkuð vel. Útlitið er reyndar að mestu byggt á öðru útliti, en ég hef aðlagað það mínum þörfum – bætt við kvikmyndadómafídus, kóða fyrir Google Reader, athugasemdir og fleira smálegt.

Eins og alltaf er það svo klárlega stefnan að láta þessa síðu snúast frekar um innihald en form… við skulum sjá hvernig það gengur!