Jæja svo fór sem fór. Úr þessu vona ég að það verði mynduð minnihlutastjórn VG og Samfylkingar, sem mun svo vonandi geta starfað áfram eftir kosningar. Íslenska þjóðin á að minnsta kosti skilið langþráð frí frá Sjálfstæðisflokknum. Ég ætla annars ekkert að úttala mig frekar um það – nema að mér finnst tilhugsunin um Jóhönnu Sigurðardóttur sem forsætisráðherra alveg frábær! Gó Jóbama!

*

Eitt hefur farið alveg sérstaklega mikið í taugarnar á mér undanfarna mánuði. Það er þegar fólk er að úttala sig um menntun þingmanna og sérstaklega ráðherra og hneykslast á því hvers vegna þeir eru þar sem þeir eru. Þeir Árni Mathiesen og Björgvin Sigurðsson hafa orðið alveg sérstaklega fyrir barðinu á þessu. Í viðtalinu sem Sindri Sindra froðufelldi gjörsamlega yfir Geir Haarde í síðustu viku hafði hann til dæmis á orði að það væri “hlegið að okkur erlendis” fyrir að vera með dýralækni í fjármálaráðuneytinu og heimspeking í viðskiptaráðuneytinu. Nú er svo fólk farið að hneykslast á því að jarðfræðingur verði fjármálaráðherra… næst mun fólk væntanlega súpa hveljur yfir því að flugfreyja verði forsætisráðherra!

Satt best að segja finnst mér þetta agalegt og óþolandi menntasnobb. Fólk er ekki kosið á þing útaf menntun sinni og fólk velst heldur ekki til forystu í stjórnmálum útaf henni. Við kjósum það fólk sem við treystum til að hafa forystu fyrir íslenska þjóð og þá sem bjóða upp á hugmyndir og hugsjónir sem við trúum á. Að ætla að víkja því fólki til hliðar og krefjast svo ákveðinnar menntunnar af frambjóðendum er afar öfugsnúið og ólýðræðislegt.

Auðvitað eiga ráðherrar að hafa sérfræðinga sér til aðstoðar. En þeir sjálfir þurfa ekki að vera sérfræðingar.

Lítill hópur af fólki hérna á vistinni er farinn að hópast í kringum mig yfir miðnæturteinu á hverju kvöldi og biðja um öppdeit á stöðunni á Íslandi. Og alltaf getur maður sagt eitthvað nýtt.

*

Eina vitið í stöðunni er að kjósa í vor. Hvort það verður í mars, apríl eða maí finnst mér ekki skipta meginmáli. Að mörgu leyti er það ágætt að kosningarnar verði jafnvel ekki fyrr en í maí enda gefst nýjum framboðum þá góður tími til að koma saman framboðslistum. Nýtt fólk ætti þá sömuleiðis að hafa rýmri tíma til að koma sér fyrir í gömlu flokkunum.

Ég er hins vegar afskaplega efins um að það sé rétt að slíta núverandi stjórnarsamstarfi ef orðið er ljóst að það eigi að kjósa í vor. Hverju það myndi skila að fá nýja stjórn í þrjá mánuði – hvort sem það yrði vinstri stjórn eða utanþingsstjórn – veit ég ekki. Nýir ráðherrar væru varla sestir í stólana sína áður en þeir þyrftu að víkja úr þeim aftur. Ég er kannski alltof pragmatískur, en verkefnin sem ríkisstjórnin er að fást við eru risavaxin og þola það ekki að vera sett í eitthvað tómarúm fram að kosningum. Finnst Guðríður hitta naglann algjörlega á höfuðið hvað það varðar.

Að halda því fram að með því að sitja áfram í stjórn með Sjálfstæðisflokknum sé ISG að setja Samfylkinguna framar þjóðinni eða völdin framar þjóðinni er í besta falli hlægilegt. Það er augljóst að enginn hefði hagnast meira á því að slíta ríkisstjórninni strax í haust heldur en Samfylkingin. Það hefði mátt bóka stóran kosningasigur og forsætisráðuneytið á silfurfati. Í staðinn mun Samfylkingin þurfa að berjast upp í móti og vafalaust eiga mjög erfitt með að fá fólk til liðs við sig á komandi mánuðum. Skýrara dæmi get ég ekki séð um að taka þjóðarhagsmuni framar flokkshagsmunum.

Það er svo annað mál að ný (vinstri)stjórn þarf heldur betur að taka til hendinni. Það á að vera löngu búið að hreinsa út í Seðlabankanum og FME. Og auðvitað eigum við að sækja um aðild að ESB og leggja samninginn í dóm þjóðarinnar.

Þá er ljómandi skemmtilegri og áhugaverðri ferð til Parísar lokið. Ég gat því miður ekki skoðað mig um eins mikið og ég hefði viljað, en stiklaði í staðinn á þessu helsta, auk þess sem ráðstefnan – Nýr heimur, nýr kapitalismi – tók megnið af tímanum mínum.

Ráðstefnunni, sem var haldin að frumkvæði Nicolas Sarkozy og Tony Blair, var ætlað að ræða leiðir til að læra af þeim aðstæðum sem heimurinn stendur nú frammi fyrir og halda fram á veginn, í átt að “nýjum kapitalisma”. Kapitalisma sem byggir á mun ríkara mæli á samstöðu, sanngirni og réttlæti, en einkennist ekki af græðgi og skammsýni viðskiptajöfra.

Ráðstefnunni var skipt upp í þrjár megin málstofur – sú fyrsta fjallaði um hver gildi hins nýja kapitalisma ættu að vera, önnur fjallaði um samleið hnattvæðingar og félagslegs réttlætis og sú þriðja um hvernig ætti að regluvæða kapitalisma.

Eins og gengur og gerist á svona ráðstefnum voru erindin misjafnlega gáfuleg. Heilt yfir var hins vegar óvenjuhátt hlutfall af viskulegum ræðum og innslögum, sem mörg hver fengu mann til að hugsa hlutina aðeins öðruvísi. Sérstaklega fannst mér Tony Blair inspírandi, auk þess sem nóbelsverðlaunahagfræðingarnir Amartya Sen og Joseph Stiglitz voru afar góðir. Af þeim sem komu mér mest á óvart verð ég sérstaklega að nefna Wouter Bos, fjármálaráðherra Hollands og formann hollenska Verkamannaflokksins, sem mér fannst koma sósíaldemókratískum sjónarmið um hnattvæðingu og félagslegt réttlæti afar vel frá sér. Skammarverðlaunin fá Edmund Phelps, nóbelsverðlaunahagfræðingur, sem mætti óundirbúinn og eitthvað úti á þekju og Johnny Monks, forystumaður í evrópsku verkalýðshreyfingunni, sem mætti í alltof stuttum buxum og hafði mikinn áhuga á nefinu á sér uppi á sviði (sjá mynd!).

Smáborgaraathugasemd: Hjartað tók vitanlega aukakipp þegar litla Ísland barst í tal. Þegar verið var að ræða nauðsyn þess að Evrópusambandslöndin samhæfðu aðgerðir sínar og tryggðu bankakerfi aðildarlandanna sameiginlega greip Howard Davies, rektor LSE og fyrrverandi stjórnarformaður breska FME, orðið og áréttaði að slíkar aðgerðir þyrftu vitanlega að ná til alls EES-svæðisins enda hefði litla Ísland nánast sett sameiginlega evrópska bankamarkaðinn á hliðina.

Smáborgaraathugasemd #2: Þegar vel er að gáð má sjá að á lógó ráðstefnunnar, sem inniheldur mynd af heimshnettinum, vantar Ísland. Það virðist því ekki vera að skipuleggjendur ráðstefnunnar geri ráð fyrir að Íslendingar taki þátt í hinum nýja heimi – nýja kapitalisma… hvernig sem má svo túlka það!

Hvað eiga Tony Blair, Nicolas Sarkozy, Joseph Stiglitz, Francis Fukuyama og ég sameiginlegt?

Jú, allir verðum við á ráðstefnunni Nýr heimur, nýr kapitalismi í París 8. til 9. janúar næstkomandi!

Ég verð reyndar í aðeins öðru hlutverki en kapparnir, en það er náttúrulega minniháttar aukaatriði…

Félagi minn hérna í náminu úti benti mér um daginn á heimildaþáttaröðina ‘The Trap: What Happened To Our Dream Of Freedom?’, sem gerð var af Adam Curtis og sýnd á BBC í fyrra. Þættirnir flétta saman hagfræði, sálfræði, mannfræði, heimspeki og stjórnmálafræði til að gagnrýna harkalega hvernig frelsishugtakið hefur verið misskilið og skrumskælt á undanförnum þrem áratugum. Sérstaklega eru þættirnir gagnrýnir gagnvart hugmyndum hagfræðinga um homo economicus – hinn rökrétta mann – og hvernig tilvist hans hefur brenglað hugmyndir okkar um hegðun fólks. Sósíalískir vinir mínir ættu að hafa einkar gaman af þáttunum – öðrum kann að finnast Curtis lita fullfrjálslega út fyrir línurnar. Mér þóttu þættirnir allavegana mjög skemmtilegir og áhugaverðir.

Þættirnir eru þrír, hver þeirra er klukkustundar langur og hver þáttur er brotinn niður í sex parta. Tenglarnir hér að neðan vísa á hvern part.

F?#k You Buddy: 1, 2, 3, 4, 5 og 6.
The Lonely Robot: 1, 2, 3, 4, 5 og 6.
We Will Force You to Be Free: 1, 2, 3, 4, 5 og 6.

Gamblers Electing Lifetime Ban From N.J. Casinos Can’t Undo the Choice eftir Michael Booth: For admitted problem gamblers who sign on to New Jersey casinos’ lifetime self-exclusion list, “les jeux sont fait.” [...]

New Jersey has two exclusion lists: one involuntary, created in 1977 to keep organized crime figures, career criminals and other miscreants out of the casinos, and one voluntary, created in 2001 to help admitted compulsive gamblers.

The voluntary list is confidential but casinos in New Jersey may share it with sister properties outside the state, which in turn may decide whether to apply the ban. Casinos that do not have a presence in New Jersey do not have access to the list, says Daniel Heneghan, a spokesman for the Casino Control Commission.

The voluntary list offers three options: a one-year ban, a five-year ban and a lifetime ban. [...]

Mér finnst þetta mjög athyglisverður valmöguleiki – að geta varið sjálfan sig fyrir eigin fíkn með þessum hætti. Ætti líka að vera eitthvað sem bæði hægri og vinstrimenn geta fellt sig við.

Það væri vel hægt að hugsa sér víðtækari notkun á þessu. Hvernig væri til dæmis ef maður gæti gert slíkt hið sama við viðskipti sín við ÁTVR? Það væri reyndar að því gefnu að allir þyrftu að framvísa persónuskilríkjum við kaup á áfengi, sem er svosem ekkert fráleitt.

Ætli það væru ekki einhverjir sem væru til í að hafa vitið fyrir sjálfa sig með þeim hættinum?