Aggagagg

Ég er farinn að halda að enginn viti í raun og veru hvað ég er að læra þarna í Lundúnum. Mamma spurði mig allavegana í gær hvað ég “yrði” eftir að ég væri búinn að ljúka þessu námi og pabbi var nokkuð sannfærður um að ég kæmi sterkur inn í fjármálaheiminn næsta haust.

Þetta eru foreldrar mínir, gott fólk.

Svo það sé á hreinu þá er ég að stúdera samanburðarstjórnmál með áherslu á efnahagsmál. Ekki hagfræði og hvað þá fjármálafræði. Viðfangsefni námsins er náttúrulega nátengt hagfræðinni, en sjónarhornið er allt annað.

Það snýst mun frekar um að greina hvers vegna hlutirnir eru eins og þeir eru, hvernig og hvers vegna þeir eru mismunandi á milli landa og hvaða lærdóm sé hægt að draga af því. Hvers vegna eru velferðarkerfi ríkja heimsins misstór? Hvers vegna er ójöfnuður meiri í sumum löndum en öðrum? Hvaða áhrif hafa kosningakerfi á endurdreifingu gæða? Hvaða áhrif hefur lýðræðið á kapitalisma og öfugt? Hvernig samrýmist sjálfstæður seðlabanka lýðræði? Er velferðarríkið dauðadæmt vegna hnattvæðingar?

Ég er ótrúlega sáttur við þetta nám. Svo sáttur raunar að ég er alvarlega að velta því fyrir mér að halda áfram og taka doktorinn.

En meira um það síðar. Þessa dagana kemst ekkert að nema að njóta þess að vera í fríi á Íslandi… sem er viiirkilega næs.

Fyrir króníska lúða þá eru jöfnunar á þessari síðu margar hverjar nokkuð góðar.

Og er það bara ég… eða eru netauglýsingar farnar að vera persónulegri en þær voru? Eftirfarandi skilaboð fékk ég á vafri mínu um netið áðan…

Hvaða þrír ætli það séu…?

Afskaplega finnst mér það klunnalegt hjá Sjálfstæðisflokknum að vilja tvöfalda þjóðaratkvæðagreiðslu varðandi ESB.

Að kjósa um aðild er fullkomlega eðlilegt - að sjálfsögðu eiga svo veigamikil mál að vera sett í dóm þjóðarinnar. En að kjósa um hvort að við eigum að fara í aðildarviðræður er hvorki fugl né fiskur. Þótt að það sé engan vegin smávægileg ákvörðun, þá getur maður varla séð að ákvörðunin um að fara í viðræður um aðild snerti hagsmuni þjóðarinnar svo mikið að hún verðskuldi sérstaka þjóðaratkvæðagreiðslu. Fyrst Sjálfstæðismenn vilja á annað borð lækka þröskuldinn svo mikið eru þeir þá ekki komnir á hálan ís?  Hefðu þeir þá ekki átt að vilja þjóðaratkvæðagreiðslu um stríðsþátttöku Íslands í Írak? Eða Kárahnjúkavirkjun? NATO-aðild? EES-aðild?

Talandi um EES-aðildina. Árið 1992, þegar EES-samningurinn var til umræðu á Alþingi lagði Ingibjörg Sólrún Gísladóttir ásamt öðrum fram þingsályktunartillögu um að aðild Íslands að EES skildi vera sett í dóm þjóðarinnar. Sú tillaga var felld.

Í nefndaráliti varðandi málið, sem meðal annars Björn Bjarnason skrifaði undir, segir annars:

Allir meginþættir EES-málsins lágu skýrir fyrir við þingkosningarnar og kjósendur gátu einnig gert sér grein fyrir afstöðu einstakra þingmanna og flokka. Málið bar hátt í kosningabaráttunni. Þingmenn fengu því umboð í kosningunum til að ljúka málinu.
[...]
Með vísan til þess sem hér hefur verið sagt er lagt til að þessari tillögu til þingsályktunar verði hafnað.

Undanfarin misseri hafa fá mál fengið jafn mikla umræðu og aðildarviðræður við ESB. Kostirnir (að sækja ekki um aðild eða að sækja um aðild) liggja skýrir fyrir, en kjósendur geta reyndar illa gert sér grein fyrir afstöðu einstakra þingmanna Sjálfstæðisflokksins til kostanna. Málið mun bera hátt í kosningabaráttunni. Af hverju munu þingmenn næsta kjördæmabils þá ekki fá umboð í kosningunum til að ganga til aðildarviðræðna, líkt og þá?

Nota bene, að ganga til aðildaviðræðna við ESB er miklu léttvægara en að gerast aðili að EES-samningnum.

Þessi stefna Sjálfstæðisflokksins er enda hvorki fugl né fiskur. Götótt ábreiða yfir klofinn flokk, sem getur ekki myndað sér alvöru stefnu í einu mikilvægasta hagsmunamáli Íslendinga.

Færslan úr háskólanum í pólitíkina fer þeim misvel, Tryggva og Gylfa. Ég hef nú reyndar ekki séð mikið til þeirra í sjónvarpi, en horfði á umræður þeirra í Íslandi í dag nú í kvöld um 20% niðurfellingu skulda. Á meðan Tryggvi var með hálfundarlegan málflutning um að fá ekki að skýra mál sitt og að hann væri nú ekki að “bulla bara eitthvað út í loftið”, fannst mér Gylfi útskýra mál sitt af yfirvegun og skýrleika… ekki skemmir svo fyrir að hann er líka hnyttinn og orðheppinn.

Get ekki annað en tekið undir með Gauta Eggerts í að vona að afskiptum Gylfa af stjórnmálum ljúki ekki við næstu kosningar. Ef að félagshyggjustjórnin heldur áfram þá held ég að það yrði einmitt mikill fengur af því að halda honum áfram sem viðskiptaráðherra (þó að ég sé reyndar almennt ekkert alltof hrifinn af “faglegum” ráðherrum).

*

Vangavelturnar um skuldastöðu heimilanna finnast mér annars ansi athyglisverðar. Hugmyndin um 20% flata niðurfellingu skulda er alveg góðra gjalda verð - hún er í rauninni ekkert ósvipuð því og ef vísitala neysluverðs væri skrúfuð niður um rúmlega eitt ár. Þó að það hljómi afskaplega einfalt og fallegt þá er það hins vegar afskaplega klunnaleg aðgerð. Jújú, aðgerðin myndi hjálpa fjölmörgum og bjarga frá gjaldþroti, en hún myndi líka leiða til þess að fjölmargir sem hafa enga þörf fyrir niðurfellingu skulda myndu fá óvæntan bónus frá skattgreiðendum framtíðarinnar.

Þá er nú miklu skynsamlegra að einangra þá sérstaklega sem eiga í greiðsluvandræðum og láta hina vera - hnitmiðuð og skilvirk aðgerð er það sem þarf. Gauti Eggerts og Jón Steinsson, tveir af færustu hagfræðingum landsins, færa einmitt rök fyrir slíkri aðgerð í grein sem birtist í Mogganum um daginn. Held að það sé miklu skynsamlegri og réttlátari ráðstöfun en sú sem Tryggvi mælir fyrir… raunar verð ég að viðurkenna að mér finnst alveg ótrúlegt ef Sjálfstæðismenn fari almennt að tala fyrir þeirri leið. En jújú, það er svo sem lúxusinn sem fylgir því að vera í stjórnarandstöðu - hugmyndirnar  þurfa ekkert endilega að vera vatnsheldar.

Á bloggi sínu segir Sigurður Kári, alþingismaður, eftirfarandi:

Það bendir allt til þess að kjósendur fái að velja á milli nokkuð skýrra kosta í kosningunum.

Annars vegar vinstri-sósíalíska ríkisstjórn sem leggja mun áherslu á umfangsmikil ríkisumsvif, mikla skattheimtu og útgjaldapólitík, og hins vegar ríkisstjórn frjálslyndra og borgaralegra afla.

Þvílík og önnur eins della. Að greindur maður eins og SKK leyfi sér að tala með þessum hætti er alveg fráleitt. Alveg sama hvaða ríkisstjórn mun taka við þá þarf að gera allt af því sem hann nefnir.

Já, ríkisumsvif munu aukist á næstu misserum. Hrun íslenska hagkerfisins, sem er bein afleiðing efnahagsstjórnar Sjálfstæðisflokksins síðustu 18 árin, gerði það að verkum að nauðsynlegt var að ríkisvæða öll stærstu fjármálafyrirtæki landsins. Af sömu ástæðu mun fjöldi fyrirtækja sem rambar nú á barmi gjaldþrots þurfa ríkisaðstoð á næstu mánuðum og misserum.

Já, það þarf að auka skattheimtu. Í kjölfar hruns íslenska hagkerfisins, sem er bein afleiðing efnahagsstjórnar Sjálfstæðisflokksins síðustu 18 árin, hafa skuldir íslenska ríkisins margfaldast. Einhvernveginn þarf að greiða skuldirnar til baka - einn liður í því er aukin skattheimta.

Já, gósentíð útgjaldapólitíkur er framundan. Vegna hruns íslenska hagkerfisins, sem er bein afleiðing efnahagsstjórnar Sjálfstæðisflokksins síðustu 18 árin, munu stjórnvöld sem aldrei fyrr þurfa að forgangsraða útgjöldum ríkisins og taka gífurlega erfiðar ákvarðanir um hvar þurfi að skera niður í ríkisbúskapnum. Á sama tíma dragast tekjur ríkissjóðs saman vegna minni umsvifa í hagkerfinu, auk þess sem sífellt fleiri þurfa á aðstoð velferðarkerfisins að halda vegna atvinnumissis - hvoru tveggja má rekja til hruns íslenska hagkerfisins, sem er bein afleiðing efnahagsstjórnar Sjálfstæðisflokksins síðustu 18 árin.

Að þykjast búa til einhvern kontrast á milli þeirra aðgerða sem vinstri eða hægri stjórn myndi grípa til á næstu misserum með þessum hætti er beinlínis hlægilegt. Sama hver mun stjórna, þá verður viðkomandi nánast með báðar hendur bundnar fyrir aftan bak vegna afleiðinga efnahagskreppunnar. Það litla svigrúm sem viðkomandi mun hafa er hins vegar hægt að nýta til eins af tvennu: Að skapa skilyrði fyrir réttlátara og jafnaðara samfélag, eða halda áfram á sömu braut og kom okkur í þá stöðu sem við erum að kljást við núna.

Sigurður Kári segir: “Fulla ferð áfram!” - frjálslynt félagshyggjufólk (”vinstri-sósíalistar”) segir: “Nei takk, nýtum tækifærið til að skapa efnahagsumgjörð sem er hvort tveggja í senn, skilvirk og réttlát”.

Ég er sáttur.