Á bloggi sínu segir Sigurður Kári, alþingismaður, eftirfarandi:

Það bendir allt til þess að kjósendur fái að velja á milli nokkuð skýrra kosta í kosningunum.

Annars vegar vinstri-sósíalíska ríkisstjórn sem leggja mun áherslu á umfangsmikil ríkisumsvif, mikla skattheimtu og útgjaldapólitík, og hins vegar ríkisstjórn frjálslyndra og borgaralegra afla.

Þvílík og önnur eins della. Að greindur maður eins og SKK leyfi sér að tala með þessum hætti er alveg fráleitt. Alveg sama hvaða ríkisstjórn mun taka við þá þarf að gera allt af því sem hann nefnir.

Já, ríkisumsvif munu aukist á næstu misserum. Hrun íslenska hagkerfisins, sem er bein afleiðing efnahagsstjórnar Sjálfstæðisflokksins síðustu 18 árin, gerði það að verkum að nauðsynlegt var að ríkisvæða öll stærstu fjármálafyrirtæki landsins. Af sömu ástæðu mun fjöldi fyrirtækja sem rambar nú á barmi gjaldþrots þurfa ríkisaðstoð á næstu mánuðum og misserum.

Já, það þarf að auka skattheimtu. Í kjölfar hruns íslenska hagkerfisins, sem er bein afleiðing efnahagsstjórnar Sjálfstæðisflokksins síðustu 18 árin, hafa skuldir íslenska ríkisins margfaldast. Einhvernveginn þarf að greiða skuldirnar til baka – einn liður í því er aukin skattheimta.

Já, gósentíð útgjaldapólitíkur er framundan. Vegna hruns íslenska hagkerfisins, sem er bein afleiðing efnahagsstjórnar Sjálfstæðisflokksins síðustu 18 árin, munu stjórnvöld sem aldrei fyrr þurfa að forgangsraða útgjöldum ríkisins og taka gífurlega erfiðar ákvarðanir um hvar þurfi að skera niður í ríkisbúskapnum. Á sama tíma dragast tekjur ríkissjóðs saman vegna minni umsvifa í hagkerfinu, auk þess sem sífellt fleiri þurfa á aðstoð velferðarkerfisins að halda vegna atvinnumissis – hvoru tveggja má rekja til hruns íslenska hagkerfisins, sem er bein afleiðing efnahagsstjórnar Sjálfstæðisflokksins síðustu 18 árin.

Að þykjast búa til einhvern kontrast á milli þeirra aðgerða sem vinstri eða hægri stjórn myndi grípa til á næstu misserum með þessum hætti er beinlínis hlægilegt. Sama hver mun stjórna, þá verður viðkomandi nánast með báðar hendur bundnar fyrir aftan bak vegna afleiðinga efnahagskreppunnar. Það litla svigrúm sem viðkomandi mun hafa er hins vegar hægt að nýta til eins af tvennu: Að skapa skilyrði fyrir réttlátara og jafnaðara samfélag, eða halda áfram á sömu braut og kom okkur í þá stöðu sem við erum að kljást við núna.

Árni Helgason, framkvæmdastjóri þingflokks sjálfstæðismanna, bloggaði um daginn um nýlegar hugmyndir um að taka upp þrepaskipt skattkerfi. Þeir sem tala fyrir slíku kerfi gera það gjarnan með sanngirnisrökum – það er að segja, að þeir sem hafi meira á milli handanna beri að borgi hlutfallslega meira til samneyslunnar en aðrir. Árni kemur með hin klassísku rök íhaldsmanna gegn slíkum hugmyndum – hærri jaðarskattur (sem þrepaskipt skattkerfi veldur á þá sem eru með háar tekjur) er vinnuletjandi og það er hætta á að þrepaskiptingin flæki kerfið um of, með þeim afleiðingum að það verði ekki eins skilvirkt og ella.

Bæði sjónarhorn hafa sitthvað til síns máls. Að sjálfsögðu er eðlilegt að þeir sem hafa hærri tekjur greiði hlutfallslega hærri tekjuskatt enda er kerfið þannig þannig uppbyggt núna útaf persónuafslættinum. Einstaklingur með 200 þúsund krónur greiðir þannig mun lægra hlutfall tekna sinna í skatt, en einstaklingur með 800 þúsund krónur. Þeir sem tala fyrir þrepaskiptu skattkerfi vilja hins vegar að það sé meiri munur á skattprósentunum en er núna.

Það eru hins vegar takmörk fyrir því hversu langt er hægt að ganga í þessum efnum. Ef gengið er of langt mun kerfið vissulega verða flókið og vinnuletjandi og þar af leiðandi vinna gegn hagsmunum þeirra sem eru tekjulágir til lengri tíma litið. Færri unnar klukkustundir munu leiða til lægri þjóðarframleiðslu, minni peninga í ríkiskassann af sköttum og svo koll af kolli. Það sem skilur hópana tvo að er svo vitanlega matið á því hvar þessi mörk liggja – vinstrimenn telja vera svigrúm til að hækka skatta á þá tekjuhærri, en íhaldsmenn telja hámarkinu vera náð.

Daniel Hammermesh, hagfræðiprófessor við Texas-háskóla, bloggaði á Freakonomics-blogginu í gær um svipaða deilu sem er í farvatninu vestanhafs. Obama, hið bandaríska ígildi frjálslynds jafnaðarmanns, hefur heitið því að hækka skatta á þá sem hafa hæstar tekjur í Bandaríkjunum enda hefur ójöfnuður þar vaxið geigvænlega á síðastu áratugum. Íhaldsmenn þar vestra koma með áþekk mótrök og þeir íslensku: að hærri jaðarskattur á tekjuháa sé svo vinnuletjandi að hann gangi einfaldlega ekki upp.

Hammarmesh er hins vegar síður en svo að kaupa þau rök og telur að áhrifin munu vera smávægileg. Eða með hans eigin orðum:

Conservatives will surely argue that this will reduce incentives to work.

Give me a break: Nearly all the labor economics evidence suggests that labor supply elasticities are very low at the upper end of the wage distribution. The disincentive effects on work effort will be trivial.

Á komandi árum, þegar fyrirsjáanlegt er að hækka þurfi skatta til að borga fyrir sukktímabil frjálshyggjunnar á Íslandi, þá munu svona mál einmitt vera í brennideplinum. Hvernig á að hækka skatta? Á að skella flatri skattahækkun á alla? Eða er réttlátt að þeir sem eru með breiðari bök taki stærri hluta byrðanna á herðar sér?

Í slíkum debat dugar einfaldlega ekki að vísa í sömu hagfræðikreddurnar og komu okkur í þá stöðu sem við erum núna. Við hljótum að líta til landanna í kringum okkur og sjá hvað þau eru að gera. Annað er einfaldlega ekki boðlegt.

Financial Times* birtir alveg hreint prýðusgóðan pistil um hrun heimskapitalismans og, um leið, dogmatískrar trúar á einfeldningslegar hagfræðikreddur sem tröllriðið hafa hinum vestræna heimi frá tímum Thatcher og Reagan. Það sem gerir þennan pistil merkilegri en ella, er að sá sem heldur á penna er Martin Wolf, einn aðalefnahagsmálaspekúlant blaðsins og þangað til nýlega, stækur stuðningsmaður hins frjálsa heimshagkerfis. Mæli klárlega með lestri pistilsins.

* Áður en ég kom til London sór ég þess dýran eið að byrja aldrei blogg á að tala um grein sem ég las í Financial Times. Jæja, svo bregðast krosstré, sem önnur tré!

Það er magnað að hlusta Laffer – kauðann á bak við Laffer-kúrfuna -  í þessu myndbandi…  hann vildi örugglega að hann hefði sleppt þessu viðtali!

Í umfjöllun helgarinnar tekur Agnar Freyr Helgason fyrir orðræðu fjölmiðla og stjórnmálamanna og áhrifin sem hún hefur á almenna umræður og viðhorf. Hann tekur orðræðu um meinta skrifræðisáráttu Evrópusambandsins og umfjöllun fjölmiðla um samræmt SI-kerfi í Bretlandi sem dæmi um það: „Ósjaldan var svo sagt frá Steve Thorburn, sem hrinti af stað hreyfingunni sem síðar var kennd við metra-píslarvottana, en hann var dæmdur fyrir að selja grænmeti og ávexti eftir þyngd í pundum en ekki kílógrömmum. Undirstrikar það uppstillingu miðlanna á málinu: Litli almenni borgarinn gegn hinu bjúrókratíska stórveldi.“ (meira …)

Í nýlegri færslu á heimasíðu sinni gerir formaður Frjálshyggjufélagsins, Friðbjörn Orri Ketilsson, launamun kynjanna að umtalsefni. Raunar hefur hann fá orð um launamuninn, heldur styðst aðallega við myndrænan samanburð. Stillir hann saman legsteins-auglýsingu VR, þar sem heildarlaun “hennar” yfir ævina eru einungis 80% af heildarlaunum “hans” yfir ævina annars vegar, og hins vegar statistík um fjölda starfandi í fullu starfi, flokkað eftir kyni. Hlutföllin á milli súlnanna á myndunum tveim eru sláandi lík úr fjarska, enda er boðskapur færslunnar á þá leið að þarna sé komin skýringin á launamuninum og það þurfi einfaldlega ekki að ræða það mál neitt frekar. Konur eigi bara að vinna meira.

Eureka! (meira …)