Vikan í Capitalism and Democracy kúrsinum mínum var tileinkuð viðfangsefninu “Redistribution to the rich”. Megininntakið var um það hvernig þeir efnuðu nota lýðræðislegar aðferðir til að efnast ennþá meira. Á meðal lesefnis var mjög góð grein eftir Paul Krugman og, tjah, athyglisverð netbók sem heitir The Conservative Nanny State. Á leslistanum var líka grein eftir Susanne Lohmann, sem mér þótti reyndar einna áhugaverðust.

Lohmann þessi leggur upp með að skýra hvers vegna sérhagsmunahópar eru jafn öflugir og þeir eru. Að hennar mati er lykilbreytan í því sambandi upplýsingar og hvernig sérhagsmunahópar og almenningur hafi aðgang að mismunandi upplýsingum. Útaf því að sérhagsmunahópar eru vanalega frekar smáir í stærð (a.m.k. miðað við allan almenning) er mjög auðvelt fyrir þá að fylgjast með lögum og ívilnunum sem snúa að þeirra hagsmunasviði. Bændasamtökin eru til dæmis gott dæmi um þetta. Almenningur hins vegar hefur litla yfirsýn yfir útgjöld hins opinbera og sérstaklega útgjöld á mjög sértækum sviðum. Sumir stjórnmálamenn sjá tækifæri í þessu og haga því stefnu sinni þannig að hún gagnist ákveðnum sérhagsmunahópum á kostnað almennings. Það er fullkomlega rökrétt, þar sem sérhagsmunahóparnir munu verðlauna þessa hegðun, á meðan almenningur mun ekki taka eftir henni.

Ég held að það sé nokkuð mikið til í þessu hjá Lohmann. Það rökrétta í stöðunni væri auðvitað að minnka þessa ósamhverfni í upplýsingum – það er að segja, að jafna þær upplýsingar sem allur almenningur hefur og sérhagsmunahópar hafa. Ég held raunar að það vanti almennt mikið upp á það að fólk geri sér almennilega grein fyrir því í hvað skattarnir þeirra fara. Umboðsmaður skattgreiðenda væri því kannski ekkert svo galin hugmynd. Hann væri fljótur að borga sjálfan sig upp ef honum tækist að vinda ofan af brotabroti af starfsemi sérhagsmunahópanna. Það væri reyndar sennilega nóg fyrir hann að ná að kroppa 0,01% af stuðningi við landbúnaðarkerfið til þess!

Allir hagnast á frjálsum alþjóðaviðskiptum. Hagfræðingurinn David Ricardo geistist fram á ritvöllinn með þessa kenningu fyrir tæplega tvöhundruð árum síðan og byggðist hún á hugmyndum hans um hlutfallslega yfirburði þjóða við framleiðslu. Þannig gæti til dæmis þjóð sem framleiðir allar mögulegar vörur með minnstum tilkostnaði engu að síður hagnast á alþjóðaviðskiptum; flutt út þær vörur sem hún framleiðir með hlutfallslega minni tilkostnaði en aðrir en flutt inn vörur sem aðrir framleiða á hlutfallslega hagkvæmari hátt. Allir græða. (meira …)

Í Kastljósinu í kvöld áttu Guðni Ágústsson, landbúnaðarráðherra, og Össur Skarphéðinsson, þingflokksformaður Samfylkingarinnar, fjörugar umræður um matvælaverð og mögulegar aðgerðir í landbúnaðarmálum. Undir lok þáttarins rifust þeir um grundvallaratriði í málatilbúnaði þeirra sem vilja bæta bændum upp tekjutap sitt ef róttækar aðgerðir verða á núverandi styrkjakerfi í landbúnaði, þ.e.a.s. hvort löglegt sé að veita þeim svokallaða græna styrki skv. alþjóðlegum samningum sem Ísland er aðili að. Báðir voru handvissir í sinni afstöðu – Guðni að þeir væru ólöglegir en Össur að þeir væru löglegir. Nú krefst ég eftirfarandi af íslenskum fjölmiðlamönnum: Ekki láta orðin detta dauð niður. Krefjið fræðimenn og erlenda sérfræðinga svara á þessu álitamáli – ekki leyfa stjórnmálamönnum að komast upp með það að tala í kross af ábyrgðarleysi og slá ryki í augu kjósenda. Annað tveggja mun koma upp úr kafinu – að Össur eða Guðni hafi rangt fyrir sér. Hvorugur gaf nokkuð svigrúm til þess í kappræðunum.

Ef málatilbúnaður Össurar er rangur væri það vissulega álitshnekkur fyrir hinn stóra stjórnarandstöðuflokk sem gerir hvað hann getur til að sýna þjóðinni að hann sé ábyrgur og með vel ígrunduð stefnumál.

Ef málatilbúnaður Guðna er rangur myndi það hins vegar þýða að landbúnaðarráðherra væri bullandi vanhæfur í sínum eigin málaflokki. Að landbúnaðarráðherra hefði yfir höfuð ósköp lítið vit á því alþjóðlega umhverfi sem atvinnugreinin er hluti af. Það væri vitanlega frekar ömurlegt afspurnar fyrir framsóknarmanninn…

Ég vil svör!